تغییر استراتژی ایران در قبال آمریکا

درعین حال، در بسیاری از موارد با نیازهای این کشور در حوزه امنیت نیز همخوانی نداشته است. این تنها راه مطمئن برای جلوگیری از تشدید تنشهای خطرناکی است که به نفع هیچ کشوری نیست». در سطح داخلی ایرانی، مقامات ایران از تأثیرات این مسأله بر امنیت ملی ایران و تشدید گرایش­های ملی­گرایانه کردی و دامن زدن به خواست­های واگرایانه در کردستان ایران نگران بودند. به دنبال تشدید تحریم­ها، ایران در جستجوی جایگزین کردن شرکای تجاری سنتی­اش در منطقه یعنی ترکیه و امارات با عراق بود. گزارش­های مختلفی از استقرار نیروهای اطلاعاتی ایران جهت ردیابی ارتباطات نیروهای داعش و بعضاً جلوگیری کردن از آن، از سوی رسانه­های مختلف منتشر شد. با اینکه نیروهای سیاسی کرد به ویژه حزب دموکرات کردستان عراق و نیروهای اسلامگرای کرد، در ابتدا مخالف درگیر شدن با داعش بودند و مقامات کرد صراحتاً اعلام کردند که ما وارد جنگ مذهبی تحت لوای جنگ ترور نمی­شویم. به ویژه آموزش نیروهای داوطلبی که برای جنگ داعش از سوی نیروهای سیاسی عراقی (از جمله صدری­ها، کتائب حزب الله، کتائب الامام علی، سازمان بدر، عصائب اهل حق) در استان­های مختلف عراق استخدام می­شدند.

سپاه پاسداران به ویژه نیروی قدس به فرماندهی سردار قاسم سلیمانی، نقش مهمی در آموزش و فرماندهی نیروهای عراقی در خلال جنگ داعش داشتند. به لحاظ روابط اقتصادی ایران و عراق نیز از ابتدای شکل­گیری عراق جدید به همکاری در این زمینه پرداختند و این روند به ویژه بعد از تحمیل رژیم تحریم­ها بر ایران در سال 2011 بیشتر گردید. دولت­های منطقه نیز، به دلایل مختلف از جمله دلایل امنیتی با در پیش گرفتن چنین سیاست­هایی از سوی بخشی از مقامات اقلیم کردستان به مخالفت پرداختند. همه­پرسی در کردستان عراق نیز، در زمره وقایعی بود که راهبرد اصلی سیاست خارجی ایران را در عراق با چالش مواجه می­ساخت. در یک برهه ای این راهبرد تغییر پیدا کرد و این به دلیل شرایط متفاوت منطقه است. یک دیپلمات با اشاره به تأخیر پیش آمده و شرایط فعلی برنامه هسته ای ایران مدعی شد: اکنون بحث گسترده ای در مورد “افزایش فشار” بر ایران وجود دارد. در این ارتباط می­­توان به دیدار آقای «ریک پری» وزیر انرژی ایالات متحده در ملاقات با مقامات دولت جدید در عراق اشاره کرد که در این دیدار خواستار افزایش تولید نفت توسط آن­ها و صادرات نفت به ترکیه شد.

به عبارت دیگر در اوایل جنگ جهانی دوم، امریکا 16 درصد و انگلیس 78 درصد نفت خاورمیانه را در اختیار داشتند. علاوه بر این ایران و عراق در زمینه­های دیگر از جمله برق، گاز، نفت و توریسم درمانی همکاری دارند. «جن ساکی» سخنگوی کاخ سفید نیز روز سهشنبه به خبرنگاران گفت: هدف از سفر مقامات دولتی به ونزوئلا گفتوگو درباره گسترهای از مسائل از جمله انرژی و امنیت انرژی بود. او در این سفر حامل پیام قاطع دولت ترامپ به حکومت عراق مبنی بر عزم جدی آمریکا برای کاهش وابستگی عراق در زمینه انرژی به منظور مقابله با نفوذ ایران در عراق بود. ظهور و پیشروی­های خیره کننده داعش در مناطق مختلف عراق در سال 2014، تمامیت ارضی عراق را با خطر جدی مواجه ساخت. تغییر اقتدار در آمریکا تاثیر جدی بر منطقه خاورمیانه گذاشته است. باید اظهار داشت که ملیگرایان چین-که با نام حزب کمینتانگ شناخته میشوند-تا مدتها در طیفی از راهبردهای اقتصادی، با سیاستهای سوسیالیستی مطلوب حزب کمونیست چین، اشتراک نظر داشتند. داعش با استفاده از تسلیحات پیشرفته و کمک­های لجستیکی و نظامی کشورهای منطقه و فرامنطقه­ای توانست به سرعت در کشورهای عراق و سوریه نفوذ کند و مناطق وسیعی را تحت کنترل خود درآورد.

کمک­های ایران چنان تعیین­کننده بود که از پیشروی­های داعش به سمت «بغداد» و «اربیل» جلوگیری کرد. جریان­های سیاسی فوق طیف وسیعی را شامل می­شدند، از جمله حزب اسلامی عراق که دارای گرایش­های اسلام­گرای سنی بود و در خلال سال­های 2006 تا 2010 با تشکیل جبهه توافق، نماینده اعراب سنی در صحنه سیاسی عراق بود. داعش همچنین، به واسطه گرایش­های شیعه­ستیزانه، نیات تجاوزگرانه نسبت به ایران، نزدیکی جغرافیایی، قدرت نظامی و تهاجمی، یک چالش عمده­ای برای ایران و متحدینش در عراق از جمله کردها و شیعیان یا دولت متحد ایران در بغداد ایجاد کرد. این فعالیت­ها بخشی از حضور و ایفای نقش ایران در جنگ علیه داعش در عراق بوده است. شمخانی، برگزاری رفراندم را موجب شکل­گیری تهدیدات جدید و شکننده علیه اقلیم کردستان عنوان کرد. بلینکن در خصوص سیاست آمریکا در قبال روسیه در دوران بایدن گفت: روسیه یکی از اولویتهای دستور کار دولت جدید آمریکا خواهد بود و همچنان از ابزار اعمال تحریمها علیه مسکو استفاده خواهد شد. به دلیل سادگی اعمال تحریم وآثار مخرب آن، به محض مظنون شدن به اشخاص و شرکتها، آمریکا به سادگی میتواند از آنها اخاذی کند. در بعد امنیت داخلی عراقی نیز، تجزیه کرستان عراق، امکان چند پاره شدن عراق و تجزیه مناطق سنی نشین را دامن می­زد.

چین ضمن چیره شدن بر انواع دشواریها، با تمام توان به یاری ایران پرداخت و نسبت به ارسال محمولههای درمانی و واکسن به ایران اقدام نمود. ویلیام میدندورف سفیر سابق آمریکا در اتحادیه اروپا در تحلیلی برای بنیاد هریتیج نوشت: تهدید چین به سرعت در حال افزایش است. درواقع علی رغم بیکاری کم و رشد اقتصادی از زمان بحران مالی ۲۰۰۸ به این سو، اقتصاددانان نگران کاهش رشد، افزایش بدهی و عدم اطمینان در مورد جنگ تجاری ترامپ هستند. به نوشته سیانان این تحریمها سه ماه پس از حمله پهپادی به کشتی مرسر استریت، که در آن زمان در سواحل عمان بود انجام میشود که کشورهای غربی بدون ارائه سند قابل اتکا آن را به ایران نسبت دادند. پیش از این نیز، ریچارد نیکسون در کتاب فراسوی صلح در سال 1994 نوشته است: «افغانستان اهمیت استراتژیک خود را به عنوان عامل سرنوشت ساز آسیای میانه از دست نداده است. بعد از این سفر نیز، مقامات بلندپایه دو کشور از قبیل وزیر امور خارجه ایران، نخست وزیر و رئیس مجلس ملی عراق از دو کشور دیدن و بر گسترش روابط تأکید کردند.

دیدگاهتان را بنویسید