روابط ایالات متحده آمریکا و ایران

برای آندسته که بدونِ تخصص در روابط بینالملل اظهارنظر میکنند شاید مشاهده ویدیوی 3 ساعت و 35 دقیقه و 19 ثانیهای امیراصلان افشار آخرین رییس تشریفات دربار پهلوی دوم در یوتوب، بتواند دعوتی برای سکوت و احتیاط باشد؛ قضاوت و تحلیل در مورد پیچیدگیهای داخلی کشورهای دیگر با ریموت کنترل شاید دقیق نباشد. امیراصلان افشار که سفیر ایران در اوج روابط استراتژیک میان ایران و امریکا در واشنگتن بود (1973-1969) میگوید: محمدرضا شاه از او خواسته بود تا با مقامات امریکایی در مورد عللِ تاخیر در تحویل اسلحه به ایران علیرغم پرداخت تمام اقساط صحبت کند. طی ملاقاتی با ویلیام فولبرایت، رییس قدرتمندِ کمیته سیاست خارجی سنا، امیراصلان افشار مورد مواخذه فولبرایت قرار میگیرد که چرا شما اینقدر از شورویها اسلحه میخرید؟ نورلند که در اوت 2019 سفیر آمریکا در لیبی شده بود، قرار است با دولت وحدت ملی برای ایجاد ثبات در لیبی و اطمینان از برگزاری انتخابات ملی طبق برنامه پیشبینیشده در دسامبر 2021 همکاریهای لازم را انجام دهد. از سوی دیگر، روند راهحل سیاسی در لیبی نیز روابط را در جهت مثبتی تحت تاثیر قرار داده است.

این مبارزه سیاسی است که کشورهای ساحلی دریای خزر، دولتهای غربی و کمپانیهای نفتی در آن شرکت میکنند تا راهبرد توسعه کل منطقه را تعیین کنند. یک برداشت استراتژیک نسبت به سیاست های ایالات متحده امریکا اینست که برای سیاست مداران غربی، کانونی ترین و اصلی ترین عنصری که سیاست خارجی و داخلی آن کشورها بر آن استوار است منافع است. ، در راستای اهداف سیاست خارجی آمریکا قرار گرفتند. درخواستی که چندان مورد اعتنای این کشورها قرار نگرفت و ترفند امریکا را برای توقف فروش نفت ایران بی اثر کرد. افغانستان که در عمل نمود کمرنگی در سیاست خارجی آمریکا داشت، با حمله شوروی مورد توجه وزارت دفاع و خارجه آمریکا قرار گرفت. این دعا که منابعِ مختلفی برای آن آورده میشود به این صورت است: «خدایا به ما عقلی عطا کن که تفاوتِ میان آنچه میتوانیم تغییر دهیم و آنچه نمیتوانیم را بدانیم.» در همان مقاله، او میگوید وقتی در اتاقِ بحرانِ کاخ سفید، اُپراتورهای امنیتِ ملی از باراک اوباما پول و اعتبارِ بیشتری برای افغانستان تقاضا میکردند، در جوابِ اوباما مخالفت میکرد و میگفت: ما اولویتهای داخلی فراوانی داریم و من نمیتوانم بودجه افغانستان را افزایش دهم. تنها فردی که میداند ما در امریکا برای چه مسائلی باید هزینه کنیم و نمیکنیم، من هستم. اینگونه نکات و مواردی دیگر که در زیر آورده خواهد شد حاکی از ظهور یک مساله بنیادی در سیاست خارجی امریکاست: امریکای امروز، امریکای 1951 نیست. نظام بینالملل امروز، ضمن اینکه چند قطبی است (امریکا، چین و روسیه)، هرمی هم هست (ظهور هند، برزیل، کره جنوبی و غیره) . اول شدن در سال 1951 و اول ماندن در سال 2021 از شرایط متساوی برخوردار نیستند. بایدنِ دموکرات که در سمتِ راست مرکز (Right of the Center) طیف سیاسی امریکا قرار دارد و همینطور مجموعه دموکراتها، این تغییر شرایط را پذیرفتهاند و سیاستهای اتخاذ شده در این هفت ماه نیز حکایت از این جهانبینی نوین دارد. آنها میخواهند میان تعهدات و منابع، تعادل ایجاد کنند. پال کنِدی، استاد روابط بینالملل، میگوید: عثمانی، شوروی و بریتانیا زمانی به تدریج قدرت خود را از دست دادند که تعهداتِ آنها از امکاناتشان فراتر رفت. برای فهمِ جایگاهِ افغانستان، ایران و خاورمیانه در سیاست خارجی امریکا، استنباطِ دقیق از ساختارهای تصمیمسازی «داخلی» امریکا کلیدی است و نه ضرورتاً آنچه در افغانستان، ایران و خاورمیانه اتفاق میافتد. در متونِ تخصصی سیاست خارجی یک اصل نسبتاً تثبیت شده وجود دارد: چه در کشورهای دموکراتیک و چه غیر دموکراتیک، تصمیمسازی در سیاست خارجی در اتاقهای کوچک و در میان افراد محدودی انجام میگیرد. اما سوالِ مهم بعدی این است: این تصمیم به نفع چه کسانی و چه جریانهایی است؟

اگر بایدن بخواهد سال آینده تفوق دموکراتها در مجلسین را حفظ کند، نرخ رشد اقتصادی را به بالای 2 یا حتی 3 درصد تا 2024 برساند و شیوع کووید-19 را تحت کنترل درآورد، مجبور است انضباط مالی، اولویتبندی در مخارج ملی و تمرکز در برنامهریزیها را اعمال کند. در این چارچوب، خاورمیانه در بهترین شرایط بین 5 تا 10 درصد اولویتبندیها در سیاست خارجی امریکا خواهد بود. چین و مدیریت چین، کانون سیاست خارجی امریکاست. بر خلاف شوروی در جنگ سرد که تقریباً هیچ ارتباط اقتصادی با بلوک غرب نداشت، چین در اعماقِ اقتصادهای غربی ریشه دوانده است. موسسات تامین اجتماعی امریکایی حدود یک تریلیون دلار در شرکتهای چینی برای پرداخت حقوق بازنشستگی کارکنان امریکایی سرمایهگذاری کردهاند. چین یک منبع کلیدی تامینِ مالی برای دولت امریکا محسوب میشود. سیاستگذاری و مدیریت روابط با چین برای امریکا به هیچوجه قابل مقایسه با روابط شوروی یا روسیه نیست. موضوع تایوان، جدیترین بحران امنیتی در روابطِ چین با امریکاست. چینیها مشغول برنامههای وسیع سایبری، برخورد با کشتیهای تایوانی، ورود در رسانههای اجتماعی مردم تایوان و شکستن دیوار صوتی حتی به صورت روزانه هستند. چینیها دهها جزیره مصنوعی در دریای چینِ جنوبی ساختهاند و آنها را حریم دریایی خود میدانند و با امریکاییها در تفسیر قانون دریاها اختلافات روزانه دارند. اگر چینیها تایوان را اشغال کنند، با چه نوع عکسالعمل امریکا مواجه خواهند شد؟

نشست علمی بررسی عوامل و تاثیرات انتخابات کنگره؛ فرمانداری ها و مجالس ایالتی امریکا با عنوان «حاکمیت دوگانه: سیاست داخلی و خارجی امریکا پس از انتخابات ۲۰۱۴» روز دوشنبه ۳ آذر ۹۳ در تالار حنانه دانشگده مطالعات جهان تشکیل شد. «تایوان محل سکونت ۲۳ میلیون انسانی است که هر روز برای حفاظت از خود، صیانت از دموکراسی مورد نظرشان و اطمینان از برخورداری از آن نوع از آزادی که لیاقتش را دارند تلاش میکنند. وی یکی از تغییرات مهم در دوره اخیر را دموکراتیک کردن کنگره آمریکا عنوان کرد که حاصل بحران هایی بود که در آن زمان اتفاق افتاد. وی با اشاره به انتخابات میاندوره ای آمریکا با تاکیدکرد: به نظر نمیرسد با این انتخابات تغییر جدی در سیاست داخلی و خارجی آمریکا اتفاق افتد . با بررسی خطوط بنیادین و جدید سیاست خارجی دولت روی کار ایالات متحده اکنون به این موضوع که خطوط جدید سیاست خارجی آمریکا چه آثار و تبعاتی بهویژه در رابطه با جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت پرداخته خواهد شد. این انتخابات حتی بر روی برخی سیاست های اوباما نیز تاثیرگذار نخواهد بود . ]. این سخنان زمینه بررسی خطوط جدید سیاست خارجی آمریکا در دوران ترامپ را فراهم نمود. امریکا در درون خود و با توجه به گستردگی جغرافیایی، قدرت وسیع نظامی، منابع عظیم مالی و فنآوری و سازوکار بسیار پیچیده بوروکراتیک، تصمیم میگیرد و نسبت به سوژه سیاست خارجی خود آنها را اعمال میکند.

نویسنده رئیس شورای روابط خارجی است. بعد از چند سوال و جواب، افشار متوجه میشود فولبرایت در اوج روابط دو کشور، ایران و عراق را باهم اشتباه گرفته است (از 1:27:44 تا 1:32:00 ویدیو) .این یک نمونه از اولویتبندی کشورها است. حداقل روی کاغذ، هدف این است که با گذشتِ زمان، وابستگی افغانستان و عراق را به تدریج از ایران کم کنند. یکی از مهمترین نمونههای آن، حمله آمریکا به عراق بود. علاوه براین، هر دو کشور به کشتیهای یکدیگر در آبهای خلیج و دریای سرخ نیز حمله میکنند. او در این مصاحبه بهنحو تلویحی هشدار داده است که یک کشور تحت حاکمیت طالبان که به تنهایی روی پای خود بایستد، به نفع امریکا است. اسرائیل پس از شکست در جنگ با حزب­ا… با معادله­ای متفاوت از قبل در لبنان مواجه گردیده است و تمام تلاش خود را برای به ضعف کشاندن حزب­ا… و متحدانش و تقویت جناح مخالف حزب ا.. در رسانهها، عدهای بر این باورند که امریکا در افغانستان شکست خورد یا فرار کرد یا به بنبست رسید یا ملتسازی به جایی نرسید. هر دوی این تحریمها به شکست منجر شدند. این استاد دانشگاه در پایان تاکید کرد: کنگره آمریکا تنها تلاش خواهد کرد که فضا را علیه اوباما و دولت او تند کند ولی قطعا حرف های نماینده های کنگره همچنان کلیشه ای باقی خواهد ماند .

دیدگاهتان را بنویسید