سرانجام نظم جدید بین الملل چه خواهد شد؟

دیگر این که افغانستان نزدیک ترین راه رسیدن شوروی به آب های گرم است و سوم این که یک راه تسلط بر آسیای مرکزی دستیابی به افغانستان است. آمریکا در سالهای اخیر چهار راهبرد بسیار مهم، کمهزینه و مؤثر برای دستیابی به هدف مذکور را در پیش گرفته است. بایدن باید منافع حیاتی دیگری را نیز مورد نظر قرار دهد که تصمیم برای تمدید توافق استارت از آن جمله است . در مورد تجاوز روس ها به اوکراین این جنگ قابل پیش بینی نبود و امروز گفته می شود در صورت فشار بیشتر بر روس ها بعید نیست روسیه از سلاح های اتمی استفاده کند و در پی آن ممکن است کشورهای دیگر نیز وارد این درگیری اتمی شوند هر چند بعید به نظر می رسد اما احتمال دارد همانطور که آمریکا نیز ژاپن را با بمب اتم متوقف کرد روزی روسیه را نیز چنین کند یا بالعکس روسیه از سلاح اتمی استفاده کند؟ در دوره نزدیک میتواند برای مدتی به درگیری و جنگهای نیابتی وقفه داده شود. از سوی دیگر، روند راهحل سیاسی در لیبی نیز روابط را در جهت مثبتی تحت تاثیر قرار داده است.

در این مصاحبه همچنین درباره سایر مسائل منطقهای و روابط دوجانبه میان ایران و انگلیس سووالاتی مطرح شد که مشروح ان متعاقبا منتشر خواهد شد. در خاورمیانه، ایران را قدرت درجهاول و عربستان را درجهدوم معرفی میکند. یکی از مهمترین دلایل حضور آمریکا در منطقه، منافع اقتصادی این کشور بوده؛ بهطوری که کنترل و سلطه بر جریان نفت و انرژی منطقه، بسیاری از اولویتهای استراتژیک آمریکا را تعیین کرده است. ولی موقعیت استراتژیکی گرجستان ناشی از آن است که از سرزمین آن میتوان برای انتقال مواد هیدروکربن تولیدی آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان به بازارهای غربی استفاده کرده و مسیرهای جدیدی ایجاد نمود. اما درخصوص مسئله فلسطین، همکاری با خودگردانی به موازات حمایت از انتقال سفارت ایالات متحده آمریکا به قدس اشغالی و سیاست اشغال بلندیهای جولان سوریه تداوم خواهد یافت. جلیل رحیمی جهان آبادی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران گفت: جمهوری اسلامی ایران در هیچ شرایطی شرکای استراتژیک خود را کنار نمیگذارد و روسیه و چین نباید نسبت به این مسئله نگرانی داشته باشند. را به حضور ایالات متحده آمریکا در کشورهای همسایه ایران معطوف کنند. تأثیرگذاری بر کشورهای ساحلی خزر و رهبران آنها در راهبرد ایالات متحده در دریای خزر نقش مهمی را ایفا میکند.

این نگاه موجب شده تا برخی ژئوپلتیک مدرن را تصورات جهانی از ژئوپلتیک بر اساس نقشه جهان بدانند. طبق گزارش صندوق بینالمللی پول سهم دلار از ذخائر ارز جهانی به 59 درصد رسیده که پایینترین رقم در 25 سال اخیر است. اگرچه سابقه حضور آمریکا در منطقه غرب آسیا به بعد از جنگ جهانی دوم و قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی برمیگردد، اما این تحول استراتژیک را میتوان نقطه عطفی برای حضور پررنگ آمریکا در منطقه دانست. اما ادراک ذهنی و مطلوبیت های راهبردی مقامهای دولت ترامپ در قبال ایران علاوه بر سیاست فشار حداکثری، باقی مانده در جنگ سرد است؛ سیاستی که با نمادها و نشانههایی همچون مهار معنا مییابد. دوست و دشمن نیز به این جایگاه منطقهای جمهوری اسلامی ایران اذعان دارند. برخی کشورها خود را به عنوان منطقه پوشالی راهبردی در برابر اصولگرایی اسلامی و توسعهطلبی روسی معرفی کردهاند. البته علی باقری مذاکره کننده ارشد جمهوری اسلامی ایران چهارشنبه شب چهارم اسفند ماه در چارچوب ترددهای معمول در جریان گفتوگوها، در سفری کوتاه راهی تهران شد، ولی هیأت کارشناسی ایران در وین حضور داشتند و به رایزنیها ادامه دادند. معاون سیاسی وزیر امور خارجه درباره مذاکرات وین هم گفت که ایران از برجام خارج نشده است و گفتوگوهای آتی زمینهای است که آمریکا مقدمات بازگشت خودش را به این توافق فراهم کند.

تحریمهای چند جانبه «جیمی کارتر»، رئیسجمهور وقت آمریکا در آن زمان به اندازهای ناموثر و برای کشاورزان آمریکایی مضر بودند که رقیب او، «رونالد ریگان» در تبلیغات انتخاباتی به شدت از آنها انتقاد کرد. بنابراین، فهم اینکه در آن اتاق بحران کاخ سفید، تصمیمها به نفع کدام جریان و اندیشه گرفته شده است چراغ فرآیندی است که آمریکاشناسی را برای ما تسهیل می­کند هرچند شناخت اولویتهای عموم کشورها، سیاست خارجی آنها را مشخص میکند. برای مثال نظریه رئالیستی مبتنی بر قدرت سخت نظامی بهگونهای تغییر میکند که قدرت اقتصادی اهمیت مییابد یا قدرت گفتمانی و ایدئولوژیک برجسته میشود که در پی آن، نظریه قدرت نرم متولد خواهد شد. این کتاب به علاقهمندان، محققان و دانشجویان حوزهی علوم سیاسی بهویژه در سطح بینالملل پیشنهاد میشود. گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم- ایالات متحده، اتحادیه اروپا و برخی از دیگر کشورهای غربی از زمان آغاز عملیات نظامی روسیه در اوکراین، مجموعهای از تحریمها را علیه اقتصاد روسیه و نهادهای مالی این کشور معرفی کردهاند. امروز حتی کشورهای متحد آمریکا هم دیگر دنبالهروی بلامنازع آن نیستند و بهنوعی روابط سیاسی، نظامی و اقتصادی خود را با کشورهایی نظیر روسیه و چین افزایش دادهاند.

سوال موقعیت جغرافیایی امن ایالات متحده در پشت دو خندق اقیانوسی باعث شده است که آمریکاییها میزان احساس ناامنی بسیاری از مردم کشورهای دیگر در مواجهه با همسایگان متخاصم را دست کم بگیرند. این هراس که ترامپ انعکاس دهنده ماهیت کنونی امریکاست، نفوذ این کشور را تضعیف می کند. شاید وضعیت کنونی آمریکا در نحوه درخواست از برخی متحدان سنتی در منطقه غرب آسیا یا حرکت به سمت همکاری با دولت ونزوئلا برای جبران کسری منابع انرژی یکی از بهترین شاهدمثالها برای این مدعا باشد. ارزیابی وضعیت و جایگاه کنونی آمریکا در منطقه غرب آسیا مستلزم شناخت برنامهها و طرحهای منطقهای این کشور در طول حداقل سه دهه گذشته است. آمریکا در گذشته خود را تنها قدرت تعیینکننده دستورکارهای منطقهای میدانست و در عمل هم سالها اینگونه بود که آمریکا تعیین میکرد چه اتفاقی باید در منطقه بیفتد و چه اتفاقی نباید رخ دهد. کاخ سفید نیز با تایید خبر ملاقات روز دوشنبه اعلام کرد: «هدف از این سفر بحث درباره تعدادی از موضوعات از جمله «امنیت انرژی» و پرونده شهروندان آمریکایی که در زندان ونزوئلا هستند بوده است». پوتین هم از تنش در اوکراین بعد از خروج ترامپ از کاخ سفید باید متعجب باشد.

دیدگاهتان را بنویسید