سیاست آمریکا تضعیف ایران در خاورمیانه است

این قراردادها علاوه بر اینکه هزینه شرکت­های چینی را کاهش می­دهد، برنامه چین برای تقویت جایگاه بین­المللی پول ملی­اش را عملیاتی می­نماید. اینکه آیا آنها طرحهایی کلی هستند یا محاسباتی از منابع مورد نیاز، زمانبندیهای مشخص، در حوزه فعالیت من نیست. این در حالی است که بایدن با انتقاد هر ۲ حزب جمهوریخواه و دموکرات درباره احتمال امضای قراردادهای نفتی جدید با عربستان سعودی، ونزوئلا و حتی ایران برای جبران از دست دادن نفت روسیه مواجه شده است. این مشکل به وضوح در طول مناقشه اخیر بر سر از دست دادن قرارداد زیردریایی فرانسه با استرالیا، آشکار شد. از دیدگاه والت «قدرت گرچه عنصر مهمی است اما همه آن نیست. وی افزود: ما باید توجه داشته باشیم که سیاست همسایگی یک مسئله یکطرفه نیست و اینگونه نیست که جمهوری اسلامی به تنهایی تصمیم بگیرد، بلکه این باید مورد یک تفاهم در منطقه و در میان همسایگان قرار داشته باشد. هنوز روشن نیست که هدف از انتخاب وندی شرمن برای معاونت وزارت خارجه، استفاده از او به عنوان مهره اصلی برای مذاکره با ایران است یا خیر.

از این منظر استقلال کردستان عراق میتوانست ناسیونالیسم کردی را در کردستان ایران تشدید و سطح مطالبات قومی را در آینده افزایش دهد. اجرای همهپرسی و شروع فرایند استقلال کردستان عراق میتواند بر موضوع کردها در ایران، ترکیه و سوریه اثرگذار باشد. دو رویداد ظهور داعش در سال 2014 و تشکیل خلافت در بخش­های وسیعی از این کشور و استقلال­طلبی کردها با برگزاری همه­پرسی، این تهدیدات را بالفعل ساختند. بعد از شکست ارتش عراق و آغاز روند سیاسی این کشور، ایران به دیپلماسی فعال و سیاست حضور در ابعاد مختلف در معادلات سیاسی عراق روی آورد. بنابراین، چالش پیش روی ما این است که بفهمیم چگونه ظاهر ثبات را حفظ کنیم، چگونه شرایط را برای این کنشگران مختلف فراهم سازیم تا با هم مدارا کنند. از سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران علیرغم مخالفت با تهاجم آمریکا به عراق، از فرصت­های همکاری نیروهای هم­پیمان عراقی خود برای همکاری با آمریکا و کار کردن درون سیستم سیاسی مورد حمایت این کشور استقبال کرد.

رویههای گفتمانی بحران و جنگ در سوریه بهنوعی کارکرد هژمونیک داشته و سیاست خارجی آمریکا و روسیه متأثر از این کارکرد هژمونیک عمل میکند. سؤال اصلی مقاله حاضر این است که جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی خود در قبال تحولات داخلی عراق پس از سقوط صدام، چه اهدافی را دنبال نموده است؟ آمریکا همه مؤلفه­های تهدید از منظر والت، از جمله قدرت کلی، مجاورت جغرافیایی (حضور نظامی گسترده در عراق)، قدرت تهاجمی و نیات تجاوزکارانه نسبت به ایران را دارا بود. داعش، به واسطه گرایشهای شیعه­ستیزانه و نیات تجاوزگرانه نسبت به ایران یک چالش عمده امنیتی برای ایران و متحدینش در عراق ایجاد کرد. حضور آمریکا در عراق همه مؤلفه­های تهدید از منظر والت، از جمله قدرت کلی، مجاورت جغرافیایی (حضور نظامی گسترده در عراق)، قدرت تهاجمی و نیات تجاوزکارانه نسبت به ایران را دارا بود. درپی حمله متفقین به ایران در ۳ شهریور ۱۳۲۰ رضاشاه از آمریکاییها کمک خواست اما به دلیلی سردی روابط میان تهران و واشینگتن در خصوص ماجرای وزیر مختار ایران در آمریکا این درخواست مورد توجه فرانکلین روزولت قرار نگرفت.

در ادامه به سیاست خارجی آمریکا در این سال­ها در قبال ایران و تلاش جمهوری اسلامی در ایجاد توازن و کاهش نقش آمریکا در تحولات این کشور خواهیم پرداخت. اگرچه دولت بایدن برای جلب اعتماد جامعه جهانی به رهبری جهانی آمریکا گام برمیدارد، اما باید استراتژی خود را در قبال مدیترانه شرقی شفافتر کند. این درحالی است که از جنگ جهانی دوم به این سو، ایالات متحده آمریکا سیاست هایی را برای تحقق هدف دست نیافتنی استیلای بر جهان در پیش گرفته، که هم دشوار و هم تداوم آن بسیار پرهزینه بوده است. در سال 1386 پس از چهل سال، رئیس جمهور ایران به عراق سفر کرد و جو خوش­بینی و اعتماد بین رهبران بغداد و ایران گسترش یافت. در چارچوب مقابله با تهدیدات بالقوه و بالفعل مذکور، راهبرد اصلی سیاست خارجی ایران، حفظ تمامیت ارضی عراق از طریق تقویت یک دولت دوست و متحد ایران در بغداد بوده است.

دیدگاهتان را بنویسید