سیاست خارجی در دنیا در کنترل کیست؟

هرگونه تحول مهمی در خاورمیانه و به ویژه در خلیج فارس تأثیر زیادی بر وضعیت بازار نفت، اعم قیمت آن، قیمت سهام در بازارهای بورس، وضعیت اقتصادی و تراز بازرگانی بسیاری از کشورها خواهد داشت. وجود بازار چین و دیگر کشورها برای عرضه نفت، عربستان را با رقابت یک بازار دیگر مواجه و انحصار آمریکا را شکست. دو کشور انگلیس و آمریکا بر زندگی مردم و دولت های غرب آسیا تاثیرگذارند و شناخت لایههای پنهان “رابطه ویژه” انگلیس با آمریکا کمک کننده به سیاست خارجی است. ارزیابی وضعیت و جایگاه کنونی آمریکا در منطقه غرب آسیا مستلزم شناخت برنامهها و طرحهای منطقهای این کشور در طول حداقل سه دهه گذشته است. سردرگمی فکری ایالات متحده دربارهی بیداری اسلامی و سوءظن این کشور به اسلامگرایان را نمیتوان بدون رمزگشایی از علل هراس عمیق دستگاه سیاست خارجی آمریکا از ایران فهمید. فلسفهی اصلی رویکرد به جایگزینی تهدید بیداری اسلامی بلافاصله پس از فروپاشی شوروی به دو سیاست استراتژیک بلندمدت غرب برمیگردد. نظرسنجیها و ایدههای اخیر جمهوریخواهان و دموکراتهای ایالات متحده امریکا، چین را به حیث یک تهدید بزرگ در برابر امنیت ملی و منافع ایالات در منطقه و جهان خواندهاند. نگرش تاریخی ملتها نسبت به یک کشور به سختی قابل تغییر است.

درحالیکه ترامپ «نقش خلیفه حفتر در مقابله با تروریسم» را مهم ارزیابی میکرد؛ دولت بایدن سیاست مقابله با خلیفه حفتر را دنبال میکند تا نفوذ رو به رشد روسیه در این کشور را محدود کند. برای تسلط بر ایران بخشی از تاریخ پرفراز و نشیب قرون معاصر این کشور است. غرب تلاشگستردهای کرد تا منافع دسترسی شوروی به منافع منطقه بشود و لذا تسلط بر ایران برای شرق و غرب به صورت اساسیترین سیاست ثابت آنها درآمده بود. از این رو اتحاد موضع شرق و غرب در مقابله به نهضت اسلامی ملت ایران از معدود مواردی بود که پس از جنگ جهانی دوم اتفاق افتاد. در ارتباط با این جریان موضوع دیگری که اهمیت نفت را مضاعف میکند، بازگرداندان دلارهای حاصل از فروش نفت به غرب، برای به گردش درآوردن چرخهای نظام سرمایهداری است. تسلط بر خاورمیانه به منزلهی اولین مرحلهی اجرای تک قطبی کردن جهان، و بهرهگیری از نفت و دلارهای حاصل از فروش آن برای تأمین هزینههای اجرای پروژه قلدر محله شدن است.

لذا از همان اولین روزهای پس از پیروزی انقلاب تلاشهای گسترده در اشکال گوناگون برای براندازی و یا حداقل تغییر رفتار و استحالهی فرهنگی آغاز شد. این اولین کتابی است که به صورت جامع و آکادمیک و با استفاده از تئوریهای روابط بینالملل به تحليل و تشريح سیاست خارجی ترامپ در مورد ایران پرداخته است. ترامپ سیستم تجارت جهانی را برخلاف منافع آمریکا دانسته و آن را مسئول کسری تجاری بزرگ، کاهش تولید و برون سپاری مشاغل آمریکایی میخواند. «دولت بوش بعد از حوادث 11 سپتامبر 2001 (20 شهریور 1380) به گونهای عمل کرد که نشان دهد جهان اسلام در قالب تروریسم به جنگ آمریکا آمده است. ابتدا از ورود به جنگ صلیبی خبر دادو آنگاه انگشت اتهام را متوجه مسلمانان و گروههای اسلامی کرد. اما با گذشت زمان و گسترش فرهنگ انقلاب اسلامی در کشورهای منطقه به خصوص در عراق، پاکستان، لبنان و کویت و دیگر کشورها، متوجه شدیم که در تحلیلهای خود اشتباه کردیم.

محدودیت منابع آب موضوعی دیگر از بعد محدودیت منابع طبیعی است، اما افزایش رقابت­های تسلیحاتی و موشکی نیز می­تواند تهدیدکننده امنیت و ثبات منطقه باشد. هنگامی که حسن روحانی در نیویورک به سر میبرد اوباما امید به ملاقات روحانی داشت اما طرف ایرانی این ملاقات را بسیار پیچیده دانست و لذا ملاقاتی صورت نگرفت. به این ترتیب اسلام ضد دموکراسی و لیبرالیسم و طبعا مخالف سکولاریسم رایج و مورد حمایت غرب میباشد. تقابلگرایان با توجه به این باور که دموکراسی با اسلام ناسازگار است، از ایالات متحده میخواهند به متحدین خاورمیانهای خود برای تحقق حقوق بشر و اصلاحات دموکراتیک فشار نیاورد. وی ادامه داد: در عین حال در فاز آفندی نیز باید اهرمهای فشار به شکل مشخص و ملموسی در همه حوزههایی که ایران در آنها از مزیت برخوردار است، استفاده شود تا فشار روزافزون آمریکاییها بر طرف شود. رابطه اسرائیل و ترکیه که از ماهیتی استراتژیک برخوردار است، به نظریه همکاری میان کشورهای غیرعرب منطقه که دارای منافع استراتژیک مشترک هستند، مربوط می­شود. اوکراین باید نقش خود به عنوان پل ارتباطی میان شرق و غرب را ایفا نماید نه اینکه موقعیت آن به خط مقدم تقابل قدرت های بزرگ تقلیل یابد. دو گرایش عمده در برخورد با بیداری، احیاگری و جنبشهای اسلامی ـ و در تعبیر تبلیغاتی و انحرافی آن بنیادگرایی اسلامی ـ در میان دولتهای بزرگ و سیاستمداران و استراتژیستها وجود دارد.

همچنین باید تبلیغات گستردهای را علیه مراجع و رهبران دینی شیعه صورت دهیم تا آنان مقبولیت خود را در میان مردم از دست بدهند. حمایت از افرادی که با مذهب شیعه اختلاف دارند، ترویج کافر بودن شیعیان به گونهای که در زمان مناسب علیه آنان توسط دیگر مذاهب اعلام جهاد شود. در این گردهمایی تصویب شد که بر روی مذهب شیعه تحقیقات بیشتری صورت گیرد و طبق این تحقیقات برنامهریزی داشته باشیم. با آنچه تا اینجا گفته آمدیم، باید توضیح بدهیم که چگونه اقدامات و تعاملات چین در افغانستان در برابر اقدامات امریکا در برابر چین در آسیا، رابطه می گیرد. نیروی دریایی چین که هم اکنون بزرگترین در جهان است ، تخمین زده می شود ۳۵۰ کشتی و زیردریایی داشته باشد. «محمود سریعالقلم» استاد روابط بینالملل دانشگاه شهیدبهشتی تهران با انتشار گزارشی در این زمینه نوشت: اجماع جدیدی در ایالاتمتحده در مورد چین و روسیه به وجود آمده و رویکرد از سیاست «رقابت» به «تقابل سنجیده» تغییر کرده است.

دیدگاهتان را بنویسید