نقشه چین برای خاورمیانه چیست؟

ما میتوانیم در قالب ساز و کارهای تقویتکننده برجام و دیگر توافقنامههایمان عمل کنیم، نه اینکه فقط انتظار داشته باشیم کشوری که دشمن ماست به ما تضمین دهد. یعنی باید برجام ریشه بدواند، یکسری کمربندهای اطمینانبخش مبنی بر اینکه روابط جدیدی شکل بگیرد تا برجام از بین نرود، بسته شود. در واقع، در پس زمینه «فشار حداکثری» دولت ترامپ بر ایران بود که روابط ایران با چین و روسیه سرعت گرفت. نزدیکی پکن به واشنگتن در قالب تئوری سه جهان اجرا شد که عبارت بود از همکاری چین با آمریکا در کشورهای جهان سوم و توجه به گسترش روابط با کشورهای جهان سوم فارغ از مسائل طبقاتی آنها. ایران بیم آن داشت که بهبود روابط دنیای شرق و غرب باعث شود ایران قدرت مانور خود را از دست بدهد. این مقالات بازارهای مالی و تحولات آن را مدنظر قرار می­دهند، اما از لحظ رویکرد انتخاب شده، دوره زمانی مورد مبحث و شاخص­سازی با مقاله حاضر تفاوت دارند. در چهارچوب این تحولات، آغاز روند جدیدی که بتواند موقعیتهای سیاسی کشورهای خاورمیانه را تحت تاثیر قرار دهد، آشکار بوده و تمامی کشورها به هر نحوی سیاست خارجی خود را مورد بازنگری قرار خواهند داد.

خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- جواد حیراننیا: پروفسور نادر انتصار از اساتید شناخته شده مطالعات خاورمیانه و ایران و سیاست خارجی آمریکا است که با بهرهگیری از «نظریه اجبار» به تبیین سیاست خارجی دولت ترامپ در قبال ایران پرداخته است. در واقع، ایالات متحده ممکن است سیاست خود را در قبال ایران صرفا برای مقابله با یک دشمن بزرگتر تعدیل کند، حتی اگر آن دشمن روابط نزدیکی با ایران نداشته باشد. در این مقطع که از اوایل دهه 1340ش شروع شد و تقریبا ده سال به طول انجامید شاهد بهبود روابط در لحن و ادبیات دو طرف هستیم. با این حال، به واسطه جنگهایی که میان پکن و توکیو در گرفت و پیامد آن برای چین چیزی جز بیثباتی و ناپایداری سیاسی نبود، روابط تهران ـ پکن بسیار محدود ماند. به تعبیری، تأثیر متغیری به نام ایالات متحده بر روابط ایران و چین چه پیش و چه پس از شناسایی این کشور به خوبی قابل ملاحظه است.

جو بایدن رئیس جمهوری امریکا اخیرا سخنانی درشبکه “سی ان ان” ایراد کرد که از آن به عنوان پیامی آشکار برای پکن نام برده شد. همچنین در پی وقوع کودتای 28 مرداد 1332 چین به طور رسمی کودتا را محکوم کرد و آن را اقدامی نامید که با حمایت صریح و قاطع دولت آمریکا صورت پذیرفته است. تهران همچنین برای صادر کردن کالا به چین و واردات از این کشور لوایح و طرحهایی را تصویب کرد. ازاین رو باید اذعان کرد که مواضع کاخ سفید به مراتب با وزارت خارجه این کشور هم سوتر از عهد ترامپ خواهد بود. دولت آمریکا تصمیم گرفته در قالب ۵ اختیار اجرای رئیسجمهور تا حد امکان به ایران تضمین دهد، یعنی رئیسجمهور آمریکا در مراحل مختلف میتواند با فرمان اجرایی، بخشنامه، دستورالعمل، موافقتنامه و یادداشت به ویژه در ارتباط با کنگره عملاً زمینهای را فراهم کند تا تحریمهای مورد نظر ایران تعلیق و یا به تدریج برداشته شود. از همین رو معتقدم تحتتاثیر تحولات بینالمللی، آمریکاییها در حال حاضر آماده شدهاند همه یا بخشی از اختراع اختیارات رئیسجمهور را برای قانع کردن ایران به کار گیرند. در دنیای امروز هیچ معاهدهای روی کاغذ حفظ نمیشود، اگر برجام احیا شود، طرفین باید آن را از محوطه خطر دور کنند؛ حال چگونه میتوانند این کار را انجام دهند؟

یک تحلیلگر سیاست خارجی گفت: روسها بازیهای بزرگی را دنبال میکنند و کشورهای مختلف به عنوان ابزارهای این بازیهای روسیه هستند و در زمان خودش مورد استفاده قرار میگیرند. ترامپ در حوزه سیاست خارجی به گونه­ای عمل کرد که حتی اخلاف جمهوری­خواه وی نیز این گونه عمل ­نمی­کردند. یکی از مسائلی که تاریخ معاصر ایران همواره با آن دست و پنجه نرم کرده است روابط تهران با قدرتهای بزرگ بوده است. همانگونه که پیش از آن اشاره کردیم، روابط ایران و چین کاملا متأثر از وضعیت و شرایط نظام بینالمللی و بازیگران اصلی آن بهخصوص آمریکا بوده است. در ادامه روش ها و اقدامات چین در حوزه مالی برای تغییر نظم مالی بین المللی موجود و پیامد آن بر هژمونی دلار در این نظم بین المللی در پنج حوزه مجزا مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. در همین راستا، نوع نگاه چین به نظم سرمایه داری موجود و روش های آن برای تغییر این نظم در مسیر دلخواه پکن تحلیل شده است.

دیدگاهتان را بنویسید