نقشه چین برای خاورمیانه چیست؟

همکاری در بخش انرژی ویژگی دیگر مهم روابط چین و روسیه است، که اهمیت آن به ­جهت استراتژیک و ژئوپلیتیک کمتر از ارزش اقتصادی آن نیست. تهران و بغداد به شیوه­ای فعال، برای گسترش مناسبات اقتصادی همکاری کردند. البته در جریان کنفرانس تهران ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و اتحاد شوروی استقلال ایران را به رسمیت شناختند. در این ارتباط می­­توان به دیدار آقای «ریک پری» وزیر انرژی ایالات متحده در ملاقات با مقامات دولت جدید در عراق اشاره کرد که در این دیدار خواستار افزایش تولید نفت توسط آن­ها و صادرات نفت به ترکیه شد. به دنبال تشدید تحریم­ها، ایران در جستجوی جایگزین کردن شرکای تجاری سنتی­اش در منطقه یعنی ترکیه و امارات با عراق بود. با پیشروی داعش و زمزمه­های حمله به بغداد، لحن مقامات ایرانی و نگرانی­های آن­ها از به قدرت رسیدن دوباره گروه­های جهادی در عراق با همکاری بعثی­ها یا تجزیه این کشور بیشتر شد. که همکاری دو کشور در حوزه انرژی بعد از خروج آمریکا از برجام با چاش­های زیادی مواجه شده است. او در این سفر حامل پیام قاطع دولت ترامپ به حکومت عراق مبنی بر عزم جدی آمریکا برای کاهش وابستگی عراق در زمینه انرژی به منظور مقابله با نفوذ ایران در عراق بود.

آمريكا از رايزني با ايران در اين باره بيشتر به دنبال كسب مشروعيت است و ميخواهد از وجهه ايران در سوريه استفاده كند. سیاستی که در انتخابات 2010، 2014 و 2018 نیز، از سوی ایران دنبال شد. در این راستا با برگزاری انتخابات در سال 2005 ائتلاف یکپارچه عراق اکثریت آرا را کسب و با نیروهای سیاسی کرد یک دولت ائتلافی را در بغداد تشکیل دادند که روابط حسنه­ای با ایران برقرار کرد. هدف­های ایران، از طریق برگزاری انتخابات و به قدرت رسیدن احزاب شیعه که اکثریت جمعیت این کشور حامی آنها بودند، همراه با نیروهای سیاسی کرد نزدیک به ایران قابل تحقق بود. همچنین آمارهای سال جاری نیز نشان میدهند در 10 ماهه ابتدایی، میزان صادرات ایران به عراق بیش از 7.5 میلیارد دلار بوده که از کل صادرات ایران به این کشور در سال گذشته بیشتر است . از سوی دیگر، بر اساس آمارهای بین المللی از سال 2007 تا 2018 عراق با 65 میلیارد دلار واردات، دومین مقصد کالاهای ایرانی به شمار میرود. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا مه ۲۰۱۸ سفارت آمریکا در تل آویو را به قدس منتقل کرده و این شهر را به عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخت. عربها روی امریکا حساب باز کرده بودند و گمان میکردند نقشی جدی و متعهدانه در راه مهار جنگ و به پایان رساندن آن ایفا خواهد کرد.

ایران در کمک به نیروهای کرد و عراقی در مقابله با داعش، از همان آغاز تردیدی به خود راه نداد و فعالانه آن­ها را تشویق به مبارزه با این گروه کرد. ]، این گزینه را به عنوان آخرین راه حل باز بگذارد. از طرفی با توجه به تمایل سیاست خارجی چین برای گسترش نفوذ این کشور در مناطق مختلف دنیا، نمیتوان احتمال رقابتهای آمریکا و چین در برخی مناطق دنیا مانند خاورمیانه را نادیده گرفت. بر اساس مصوبه مجلس ایران، مذاکرهکنندگان این کشور باید در خصوص رفع «تمام تحریمها» مذاکره کنند. 4- گسترش روابط با کشورهای جهان سوم بخصوص آنهایی که توان تامین برخی نیازهای اقتصادی ایران را دارند مثل هند، برزیل، آرژانتین از اقدامات دیگری است که باید مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد. در واقع، در پس زمینه «فشار حداکثری» دولت ترامپ بر ایران بود که روابط ایران با چین و روسیه سرعت گرفت. در جنگ 33 روزه نظرشان این بود که ابتدا لبنان را اشغال کنند و بعد از اشغال لبنان به سوریه حمله کنند.

این مسائل باعث شد که دولت­های شیعی عراق و سوریه در معرض فروپاشی قرار بگیرند و با این کار محور مقاومت در معرض فرسایش و تهدید می­گرفت. داعش با استفاده از تسلیحات پیشرفته و کمک­های لجستیکی و نظامی کشورهای منطقه و فرامنطقه­ای توانست به سرعت در کشورهای عراق و سوریه نفوذ کند و مناطق وسیعی را تحت کنترل خود درآورد. پوتین تزی به نام تز زیردریایی دارد و می گوید ما و مردم روسبه در یک زیر دریایی هستیم و مردم تا زمانی که دولت نخواهد نمی توانند از این زیردریایی خارج شوند! به عنوان مثال می توان به جان آدامز و توماس جفرسون اشاره کرد. ایالات متحده برای دستیابی به تعادل پایدارتر با چین در درازمدت، نیاز به پذیرش افزایش تنش در میان مدت دارد. یک مقام سابق صهیونیست اعلام کرد مقابله با ایران در صدر اولویت های رژیم صهیونیستی قرار دارد. این توافق به سبب مقیاس گستردهای که دارد و نارضایتیای که در فرانسه ایجاد کرده، بالا پایینهایی را پدید آورده است. داعش همچنین، به واسطه گرایش­های شیعه­ستیزانه، نیات تجاوزگرانه نسبت به ایران، نزدیکی جغرافیایی، قدرت نظامی و تهاجمی، یک چالش عمده­ای برای ایران و متحدینش در عراق از جمله کردها و شیعیان یا دولت متحد ایران در بغداد ایجاد کرد.

اگر هم جامعه الازهر تلاشهایی را برای نزدیکی شیعه و سنی انجام دهد آن را تحت فشار نظامی و امنیتی قرار میدهند تا در این جهت حرکت نکند. آمریکاییها با این کار میخواستند این علامت را بدهند که بعد از افغانستان میتواند نوبت ایران باشد! ایشان همچنین به این موضوع اشاره می­کند که در سال ۹۷، صادرکنندگان کشورمان توانستند کالاهای با ارزشافزوده بالاتر به کشور عراق صادر کنند. کشور افغانستان در نظریات ژئوپلتیک سنتی مبتنی بر جبر جغرافیایی همواره نقش حیاتی داشته است. اگرچه با تغییر و تحولات نظام بینالملل در هر دوره جنبه ای از خصوصیات جغرافیایی برتری ژئوپلتیک را سبب شده، اما برخی کشورها در مرکز نظریات ژئوپلتیک مطرح بوده اند. اما بعد از حمله داعش به چند شهر کردها از جمله شنگال و به خطر افتادن پایتخت اقلیم کردستان (اربیل) تصمیم به جنگ با داعش را با تمام قوا اتخاذ کردند. ایران در این مساله از طریق شکل دادن ائتلافی از اقلیم کردستان و دولت عراق دست به ایجاد توازن و مقابله با تهدید مشترک کرد. بخشی از راهبرد اصلی سیاستخارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال عراق، حفظ تمامیت ارضی عراق بود که با ظهور داعش و همه­پرسی اقلیم کردستان با چالش مواجه شد. یکی از اهداف اصلی سیاست خارجی ایران بعد از سال 2003، جلوگیری از شکل­گیری دولتی تهدیدساز به مانند گذشته یا وابسته به آمریکا، از طریق حمایت از یک دولت دوست در بغداد بود.

دیدگاهتان را بنویسید